Przewlekły ból kręgosłupa – jakie mogą być przyczyny i metody diagnostyki?

Dyskopatia - kiedy należy wykonać rezonans?

Przewlekły ból kręgosłupa jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych, z którymi borykają się ludzie na całym świecie. Może on znacząco wpływać na jakość życia, ograniczając zdolność do wykonywania codziennych czynności, pracy zawodowej oraz aktywności fizycznej. W tym artykule poznasz jego przyczyny, sposoby diagnozowania oraz metody leczenia. 

Przyczyny przewlekłego bólu kręgosłupa 

Przewlekły ból kręgosłupa jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych, z którymi borykają się ludzie na całym świecie. Ból ten może wynikać z chorób samego kręgosłupa, urazów, chorób systemowych lub może być to ból odniesiony z innych okolic ciała.  

Ból dzielimy na swoisty i nieswoisty, swoisty ma określoną przyczynę, którą można zidentyfikować za pomocą badań obrazowych lub innych testów diagnostycznych. Natomiast ból nieswoisty, pomimo dokładnych badań, nie ma jednoznacznie określonego źródła. Rozróżnienie to jest istotne, ponieważ wpływa na podejście do leczenia oraz prognozy dla pacjenta. 

Przykłady nieswoistego bólu pleców: 

 

  • Ból ograniczony do okolicy linii pośrodkowej w obrębie karku lub pleców, bez promieniowania do innych części ciała. 
  • Ból, który ustępuje w ciągu kilku lub kilkunastu dni, choć może nawracać.
     

Ból swoisty może być spowodowany przez: 

  • Ucisk korzeni i/lub nerwów rdzeniowych: Najczęściej występuje w odcinku lędźwiowym, rzadziej w odcinku szyjnym. Przykładem jest przepuklina jądra miażdżystego (popularnie zwana wypadnięciem dysku). 
  • Zwężenie kanału kręgowego: Może być spowodowane wrastaniem do kanału kręgowego zmian zwyrodnieniowo-wytwórczych, kręgozmykiem, skoliozą zwyrodnieniową. 
  • Złamanie kompresyjne kręgu: Zwykle na tle osteoporozy lub przerzutów nowotworowych do kręgosłupa. 
  • Spondyloartropatie: Takie jak zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, łuszczycowe zapalenie stawów, reaktywne zapalenie stawów. 
  • Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa: Zwyrodnienie krążków międzykręgowych i stawów międzykręgowych, zwyrodnieniowe deformacje kręgosłupa (skolioza, hiperkifoza). 
  • Przyczyny pozakręgosłupowe: Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego (staw krzyżowo-biodrowy, zespół mięśnia gruszkowatego) oraz inne (depresja, zapalenie trzustki, kamica moczowa, odmiedniczkowe zapalenie nerek, tętniak aorty, półpasiec). 

 

Objawy wymagające konsultacji z lekarzem 

Nie każdy ból kręgosłupa wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej, jednak pewne objawy mogą sugerować poważniejsze schorzenia i wymagają szybkiej interwencji. Do tzw. Czerwonych flag bólu kręgosłupa należą: 

  • osłabienie mięśni, niedowłady 
  • brak czucia lub osłabienie czucia 
  • zaburzenia czynności zwieraczy (np. zatrzymanie/nietrzymanie moczu) 
  • stan po urazie (np. upadku) 
  • choroba nowotworowa w przeszłości lub obecnie 
  • ból nocny, wybudzający ze snu 
  • ból nasilający się w pozycji stojącej i nieustępujący w pozycji leżącej 
  • niezamierzona utrata masy ciała 
  • złe ogólne samopoczucie, gorączka 

 

Diagnostyka przewlekłego bólu kręgosłupa 

Diagnostyka kręgosłupa jest kluczowym elementem w ocenie przyczyn przewlekłego bólu. Proces diagnostyczny zazwyczaj rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego, który ma na celu określenie historii choroby oraz identyfikację czynników ryzyka. Następnie lekarz przejdzie do badania przedmiotowego, które zawiera ocenę neurologiczną. W zależności od wyników początkowej oceny, mogą być zalecane dodatkowe badania laboratoryjne i obrazowe, takie jak radiogram (RTG), tomografia komputerowa (CT), rezonans magnetyczny (MRI)

Rola rezonansu magnetycznego w diagnostyce kręgosłupa 

Rezonans magnetyczny (MRI) jest uznawany za złoty standard w diagnostyce schorzeń kręgosłupa. To zaawansowane badanie obrazowe oferuje wiele zalet, które czynią go niezastąpionym narzędziem w ocenie stanu kręgosłupa, m.in. 

  1. Wysoka szczegółowość obrazów: MRI dostarcza wyjątkowo dokładne obrazy struktur kręgosłupa, umożliwiając identyfikację nawet niewielkich patologii. 
  1. Doskonały kontrast tkanek: MRI pozwala na wyraźne rozróżnienie między różnymi typami tkanek, co jest kluczowe w diagnozowaniu chorób takich jak przepuklina krążka międzykręgowego, zmiany zapalne czy zwyrodnieniowe. 
  1. Brak promieniowania jonizującego: MRI nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego, co sprawia, że jest bezpieczny dla pacjenta, zwłaszcza przy badaniach często powtarzanych. 
  1. Ocena stanu krążków międzykręgowych: MRI jest idealnym narzędziem do oceny struktury i zdrowia krążków międzykręgowych (dysków), umożliwiając wykrycie takich zmian jak wypukliny, przepukliny czy odwodnienie krążków. 
  1. Diagnostyka schorzeń neurologicznych: MRI, jak żadne inne badanie, pozwala na dokładne zobrazowanie rdzenia kręgowego i nerwów rdzeniowych, co jest kluczowe w diagnozowaniu ucisków na nerwy, neuropatii czy zwężeń kanału kręgowego. 
  1. Ocena stanu więzadeł i stawów: MRI umożliwia szczegółową ocenę więzadeł i stawów międzykręgowych, co jest istotne w diagnozowaniu urazów, stanów zapalnych oraz chorób zwyrodnieniowych. 
  1. Możliwość obrazowania w różnych płaszczyznach: MRI umożliwia obrazowanie struktur kręgosłupa w różnych płaszczyznach (poprzecznej, czołowej, strzałkowej), co pozwala na bardziej wszechstronną ocenę zmian patologicznych. 
  1. Wykrywanie nowotworów i infekcji: MRI jest bardzo skuteczny w wykrywaniu zmian nowotworowych, infekcji oraz ropni w obrębie kręgosłupa. 
  1. Bezinwazyjność: Badanie MRI jest nieinwazyjne i nie wymaga użycia kontrastu jodowego, co zmniejsza ryzyko reakcji alergicznych i innych powikłań. 
  1. Długoterminowe monitorowanie: MRI jest idealnym narzędziem do monitorowania postępu chorób i skuteczności leczenia w dłuższym okresie czasu ze względu na brak szkodliwego promieniowania i dużą powtarzalność obrazów. 

 

Metody leczenia przewlekłego bólu kręgosłupa 

Leczenie bólu kręgosłupa zależy od jego przyczyny oraz nasilenia objawów. Istnieje wiele strategii terapeutycznych, które mogą być stosowane, aby złagodzić ból i poprawić funkcję kręgosłupa. Do najczęściej stosowanych metod należą: 

  • leczenie farmakologiczne – obejmuje krótkotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych oraz rozluźniających mięśnie; 
  • fizjoterapia – kluczowa w rehabilitacji kręgosłupa, oferuje ćwiczenia wzmacniające mięśnie pleców, poprawiające elastyczność oraz techniki korekcji postawy; 
  • terapie manualne – takie jak masaż leczniczy, manipulacje kręgosłupa czy terapia manualna, które pomagają w redukcji napięcia mięśniowego i poprawie zakresu ruchomości; 
  • interwencje chirurgiczne – rozważane w przypadkach, gdy inne metody leczenia są nieskuteczne. 

 

W procesie leczenia przewlekłego bólu kręgosłupa, kluczowa jest także edukacja pacjenta i promowanie zdrowych nawyków, takich jak regularna aktywność fizyczna, utrzymanie prawidłowej postawy ciała oraz unikanie czynników ryzyka, które mogą prowadzić do nawrotów bólu.