Urografia MR, określana również jako urografia rezonansem magnetycznym, to badanie obrazowe umożliwiające ocenę układu moczowego, w tym nerek, moczowodów i pęcherza moczowego. W zależności od zastosowanego protokołu badanie może być wykonane bez podania środka kontrastowego lub z jego dożylnym podaniem.
Urografia w rezonansie magnetycznym nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. Jest więc inną metodą obrazowania niż klasyczna urografia rentgenowska czy urografia TK. Wybór odpowiedniego badania zależy od wskazań, stanu zdrowia pacjenta oraz informacji, których potrzebuje lekarz.
Co wykrywa urografia MR?
Rezonans magnetyczny układu moczowego pozwala szczegółowo zobrazować nerki, moczowody i pęcherz oraz ocenić ich budowę i przebieg dróg moczowych.
Urografia MR może być wykorzystywana m.in. do oceny:
- nieprawidłowości budowy i rozwoju układu moczowego,
- poszerzenia lub zwężenia dróg moczowych,
- zaburzeń odpływu moczu,
- zmian w obrębie nerek, moczowodów i pęcherza,
- niektórych guzów i innych zmian rozrostowych układu moczowego,
- urazów narządów układu moczowego,
- uchyłków i innych nieprawidłowości pęcherza,
- przyczyn krwiomoczu w określonych sytuacjach klinicznych,
- wybranych przypadków kamicy i związanych z nią zaburzeń odpływu moczu.
Zakres informacji uzyskanych podczas badania zależy od zastosowanego protokołu oraz od tego, czy wykonywana jest urografia statyczna, czy dynamiczna z podaniem środka kontrastowego.
Urografia MR – wskazania
Wskazania do rezonansu układu moczowego ustala lekarz na podstawie objawów pacjenta, wyników wcześniejszych badań oraz podejrzenia konkretnej choroby.
Urografia MR może być wykonywana m.in. w przypadku:
- podejrzenia nieprawidłowości budowy nerek lub dróg moczowych,
- poszerzenia miedniczek nerkowych lub moczowodów,
- podejrzenia zwężenia moczowodu,
- zaburzeń odpływu moczu,
- krwiomoczu,
- nawracających infekcji układu moczowego w określonych sytuacjach,
- podejrzenia zmian rozrostowych nerek, moczowodów lub pęcherza,
- oceny następstw urazów układu moczowego,
- oceny wybranych przypadków kamicy,
- monitorowania wcześniej rozpoznanych nieprawidłowości.
W przypadku podejrzenia kamicy wybór między urografią MR, tomografią komputerową i innymi metodami obrazowania zależy od sytuacji klinicznej. MR nie jest badaniem pierwszego wyboru w każdej sytuacji związanej z kamicą.
Rezonans układu moczowego – nerki, moczowody i pęcherz
Urografia MR pozwala na ocenę poszczególnych elementów układu moczowego.
Rezonans nerek umożliwia ocenę ich położenia, wielkości, budowy oraz występujących w nich zmian. W zależności od wskazania może pomóc w ocenie m.in. guzów, torbieli, urazów czy innych nieprawidłowości.
Rezonans moczowodów pozwala zobrazować przebieg moczowodów i ocenić m.in. ich poszerzenie, zwężenia oraz zaburzenia odpływu moczu.
Rezonans pęcherza moczowego umożliwia ocenę jego ściany, kształtu oraz wybranych zmian w obrębie pęcherza.
Czy urografia MR wymaga kontrastu?
Nie zawsze. Urografia MR może być wykonana jako badanie bez podania środka kontrastowego lub jako urografia dynamiczna z kontrastem.
W badaniu dynamicznym środek kontrastowy podawany jest dożylnie i umożliwia ocenę przepływu oraz wydalania środka przez nerki, co pomaga w ocenie dróg moczowych.
O zastosowaniu kontrastu i rodzaju protokołu badania decyduje lekarz na podstawie wskazania.
Jak wygląda urografia MR?
Przed badaniem pacjent wypełnia ankietę dotyczącą stanu zdrowia, przebytych chorób, zabiegów, implantów i przyjmowanych leków. Jest to ważny element oceny bezpieczeństwa badania.
Następnie pacjent usuwa metalowe przedmioty i urządzenia elektroniczne oraz kładzie się na ruchomym stole, zwykle na plecach. Stół przesuwa się do wnętrza aparatu rezonansu magnetycznego.
Jeżeli badanie wykonywane jest z kontrastem, środek kontrastowy podawany jest dożylnie przez wkłucie. Następnie wykonywane są serie obrazów odpowiednie dla wybranego protokołu badania.
Podczas rezonansu należy pozostawać nieruchomo. Aparat emituje charakterystyczne dźwięki, dlatego pacjent otrzymuje ochronniki słuchu lub słuchawki. Przez cały czas badania możliwy jest kontakt z personelem.
Jak przygotować się do urografii MR?
Szczegółowe przygotowanie zależy od rodzaju planowanego badania i zaleceń pracowni.
Przed urografią MR należy:
- założyć wygodne ubranie bez metalowych elementów,
- usunąć biżuterię i inne metalowe przedmioty,
- poinformować personel o implantach, protezach i innych urządzeniach znajdujących się w organizmie,
- poinformować lekarza o przyjmowanych lekach i chorobach przewlekłych,
- zabrać ze sobą wyniki wcześniejszych badań, jeśli były wykonywane,
- zastosować się do zaleceń dotyczących jedzenia i picia przekazanych przed badaniem.
W niektórych przypadkach przed badaniem może być zalecane wypicie określonej ilości wody i nieoddawanie moczu przez pewien czas, aby odpowiednio uwidocznić drogi moczowe. Sposób przygotowania zależy od protokołu badania.
Kreatynina przed urografią MR
Jeżeli badanie ma być wykonane z podaniem środka kontrastowego, konieczna może być wcześniejsza ocena funkcji nerek. W tym celu lekarz lub pracownia może wymagać aktualnego wyniku stężenia kreatyniny we krwi.
Jest to szczególnie istotne u pacjentów z chorobami nerek lub innymi czynnikami mogącymi wpływać na ich funkcjonowanie. Na podstawie informacji o stanie zdrowia oraz wyników badań lekarz ocenia możliwość bezpiecznego zastosowania kontrastu.
Czy urografia MR jest bezpieczna?
Rezonans magnetyczny nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa jest uznawany za bezpieczną metodę diagnostyki obrazowej. Szczególnej uwagi wymagają jednak osoby posiadające niektóre implanty lub urządzenia medyczne.
Przed badaniem należy poinformować personel m.in. o:
- rozruszniku serca lub innym urządzeniu elektronicznym,
- implantach ślimakowych,
- neurostymulatorach,
- metalowych ciałach obcych w organizmie,
- klipsach naczyniowych,
- przebytych zabiegach i wszczepionych implantach.
Nie każdy implant stanowi przeciwwskazanie do MRI — o możliwości wykonania badania decyduje jego rodzaj, model i zgodność z warunkami badania MR.
Urografia MR – przeciwwskazania
Przeciwwskazania do rezonansu magnetycznego zależą przede wszystkim od rodzaju implantów, urządzeń medycznych oraz stanu zdrowia pacjenta.
W przypadku badania z kontrastem dodatkowej oceny mogą wymagać m.in. pacjenci z ciężką chorobą nerek oraz osoby, u których wcześniej występowały reakcje na środki kontrastowe.
O możliwości wykonania badania każdorazowo decyduje personel medyczny na podstawie ankiety oraz informacji przekazanych przez pacjenta.
W przypadku ciąży należy poinformować o niej lekarza i personel pracowni przed badaniem. Podanie gadolinowego środka kontrastowego w ciąży jest zasadniczo unikane i może być rozważane tylko w szczególnych sytuacjach, gdy jest to klinicznie uzasadnione.
Czy po urografii MR mogą wystąpić działania niepożądane?
Samo badanie rezonansem magnetycznym jest nieinwazyjne. Jeżeli zastosowano środek kontrastowy, mogą jednak wystąpić działania niepożądane, choć reakcje na gadolinowe środki kontrastowe są rzadkie.
Możliwe są m.in.:
- przejściowe nudności lub złe samopoczucie,
- reakcje skórne, takie jak wysypka lub świąd,
- bardzo rzadko poważniejsze reakcje wymagające interwencji medycznej.
U osób z ciężką niewydolnością nerek stosowanie niektórych środków gadolinowych wymaga szczególnej oceny ze względu na bardzo rzadkie ryzyko nefrogennego włóknienia układowego (NSF). Nowocześniejsze środki kontrastowe charakteryzują się bardzo niskim ryzykiem tego powikłania.
Po badaniu z kontrastem warto przyjmować odpowiednią ilość płynów, o ile nie ma przeciwwskazań wynikających ze stanu zdrowia. Pomaga to w naturalnym wydalaniu środka kontrastowego przez nerki.
Czy urografia MR jest bolesna?
Nie. Urografia MR jest badaniem nieinwazyjnym i nie powoduje bólu. Jedynym elementem, który może powodować krótkotrwały dyskomfort, jest wkłucie dożylne, jeśli badanie wymaga podania środka kontrastowego.
Urografia MR a tomografia komputerowa – czym się różnią?
Urografia MR i urografia TK wykorzystują różne metody obrazowania. Urografia MR nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego, natomiast tomografia komputerowa wykorzystuje promieniowanie jonizujące.
Nie oznacza to jednak, że rezonans magnetyczny jest zawsze lepszym wyborem. Oba badania mają inne zastosowania, zalety i ograniczenia. Przy wyborze metody lekarz bierze pod uwagę m.in. wskazanie, objawy, wiek pacjenta, wcześniejsze wyniki badań oraz konieczność zastosowania kontrastu.
Co dzieje się po urografii MR?
Po badaniu pacjent może wrócić do codziennych aktywności, jeśli nie występują inne zalecenia medyczne. Jeżeli podano środek kontrastowy, zaleca się odpowiednie nawodnienie, o ile nie ma przeciwwskazań.
Po zakończeniu badania pacjent otrzymuje wykonane obrazy oraz opis zgodnie z zasadami obowiązującymi w pracowni.
Najczęściej zadawane pytania
Czy urografia MR jest wykonywana z kontrastem?
Nie zawsze. Urografia MR może być wykonana bez kontrastu lub jako badanie dynamiczne z dożylnym podaniem środka kontrastowego. O wyborze protokołu decyduje lekarz.
Czy przed urografią MR można jeść?
Zalecenia dotyczące jedzenia i picia zależą od rodzaju badania i protokołu. Jeśli obowiązuje przygotowanie na czczo, pacjent otrzymuje odpowiednie instrukcje przed badaniem.
Czy urografia MR wykrywa kamienie nerkowe?
Urografia MR może dostarczyć informacji o drogach moczowych i związanych z kamicą zaburzeniach odpływu moczu, jednak w przypadku podejrzenia ostrej kamicy wybór badania zależy od sytuacji klinicznej. W wielu przypadkach preferowana jest tomografia komputerowa bez kontrastu.
Czy urografia MR wykrywa guzy nerek?
Rezonans magnetyczny może umożliwiać ocenę zmian w obrębie nerek i dróg moczowych, w tym zmian podejrzanych o charakter rozrostowy. Ostateczna interpretacja wyniku zawsze należy do lekarza radiologa i powinna uwzględniać pozostałe dane kliniczne.
Czy urografia MR jest bezpieczna?
Tak, rezonans magnetyczny nie wykorzystuje promieniowania jonizującego. Przed badaniem konieczne jest jednak wykluczenie przeciwwskazań związanych m.in. z implantami, urządzeniami medycznymi oraz — w przypadku kontrastu — stanem funkcji nerek.
Ile trwa urografia MR?
W zależności od protokołu badanie trwa zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu minut.
Czy urografia MR boli?
Nie. Badanie jest bezbolesne. Jeśli podawany jest kontrast, pacjent może odczuwać jedynie krótkotrwały dyskomfort związany z wkłuciem dożylnym.